FAKE BUSTER. minge.studio × Pressmania.pl

ZASADY / JAWNE KOREKTY

Nas też trzeba sprawdzać.

· Do katalogu trafiło 10 analiz twierdzeń opisanych przez Full Fact. W dziale News dodaliśmy 34 omówienia komunikatów UOKiK i 6 tekstów opartych na FactCheck.org. W archiwum memów udostępniliśmy 50 grafik wraz z autorstwem, źródłami i statusem praw. Data archiwalnej grafiki w tej kolekcji wskazuje przesłanie pliku na Wikimedia Commons.

· Poprawiliśmy porównywanie tekstu skopiowanego z czterech kart, m.in. historii o samochodach Zełenskich. W komunikacie o rzekomym cyberataku zarówno prognoza, jak i jej zaprzeczenie zachowują ocenę „Brak potwierdzenia”. W dziale News udostępniliśmy dwa zestawienia archiwalne i relację z komunikatu UOKiK. Daty dotychczasowych weryfikacji są widoczne na kartach.

· Kolejna partia: cztery weryfikacje (awaria FAA, zakres wycofania żywności, test śliny i grunty przed Birkenau), dwa teksty News i cztery memy z pełną grafiką oraz analizą w strefie memów. Zdjęcia są ilustracyjne. Pochodzenie, daty i ograniczenia źródeł podano przy sprawach. Dawne weryfikacje zachowały swoje daty.

15 listopada 2026, uzupełnienie mniejszych działów. Dodano dwie sprawy w Zdrowiu i pomocy, przegląd źródeł w News i dwa oryginalne memy z Joe Monstera. Mają pełne grafiki, przypisanie źródła oraz osobną analizę. Etykieta ŻART i filtr Żarty oddzielają satyrę od rozstrzygnięć o fałszu. Nie potwierdzamy nieustalonego autora dokumentu ani autentyczności ankiety z mema. Daty dawnych weryfikacji pozostają bez zmian.

FAKE BUSTERS pomaga porównywać informacje ze źródłami. Korzysta z AI, która może popełniać błędy. Obecność linku nie jest gwarancją, że wniosek jest poprawny.

Pressmania i praca redakcyjna

FAKE BUSTERS powstał w oparciu o materiały Pressmanii. Dziennikarze Pressmanii biorą czynny udział w sprawdzaniu prawdziwości materiałów publikowanych w serwisie. Źródła i zakres ustaleń podajemy przy konkretnych sprawach.

Udział dziennikarzy w pracy nad serwisem nie oznacza, że każda odpowiedź wygenerowana w formularzu została przez nich osobiście przeczytana lub zatwierdzona. Takie odpowiedzi oznaczamy jako automatyczne.

· Obsada policji w Krakowie: uzupełniono istniejącą sprawę o kontekst liczb 128 i 141 oraz rozróżnienie KMP i OPP. To relacja komunikatu formacji, nie niezależny audyt wystarczalności zabezpieczenia. Zachowano wcześniejszą ocenę czasu reakcji.

Trzy różne rodzaje treści

Katalog i artykuły: opracowania na podstawie podlinkowanych materiałów, przygotowywane i aktualizowane z pomocą AI. Sięgamy do dokumentów, archiwów, muzeów i ustaleń redakcji. Każde źródło przypisujemy do konkretnej sprawy. Nie przedstawiamy ich badań jako własnych. Gdy nie przeprowadziliśmy osobnego badania oryginalnego pliku, nie twierdzimy, że je wykonaliśmy. Podpis Oskara Minge wskazuje autora i osobę odpowiedzialną za projekt, a nie osobiste sprawdzenie każdej odpowiedzi automatu.

„Sprawdź w źródłach”: automatyczna odpowiedź AI po zgodzie na wysłanie materiału. Model wyszukuje wybrane strony, a nie cały internet. Pokazuje uzasadnienie, źródła i ograniczenia. System sprawdza, czy odnośniki w odpowiedzi wystąpiły w wynikach wyszukiwania. Nie gwarantuje to, że model prawidłowo zrozumiał stronę lub że każda strona jest wiarygodna. Analiza wyglądu zdjęcia nie jest badaniem kryminalistycznym ani pewnym detektorem AI.

„Zweryfikowane przez użytkownika”: użytkownik deklaruje przeczytanie źródeł i publikuje zapis pod pseudonimem. To nie oznacza niezależnej kontroli redakcyjnej. Późniejsze odświeżenie przez AI może zmienić ocenę. Dlatego data analizy i data deklaracji użytkownika są osobne.

· Dobre Państwo i Dobry Rząd. Dodaliśmy sprawę błędnej nazwy fundacji i dwóch opublikowanych sprostowań.

· Tarnów: 800 zł za wyższą emeryturę. Zestawiliśmy relację emeryta opisaną przez ZUS z kwietniowym ostrzeżeniem Zakładu.

· Napisy na pomnikach w Gdyni. Uzupełniliśmy wpis o siedem zarzutów wobec jednego podejrzanego. Źródła nie rozstrzygają, kto zlecił dewastację.

· Sprawdziliśmy e-maile o zwrocie podatku i odrzuconej płatności za Spotify Premium. Do sprawy SMS-ów o mandatach dodaliśmy dzisiejszy komunikat lubelskiej policji.

13 listopada 2026: dodano fałszywe SMS-y o mandatach, źródłowy zrzut CERT Polska i odpowiedzi formularza. Jeden punkt w rankingu dla CERT za udokumentowane ostrzeżenie 212/2026. Pierwszy nadawca kampanii pozostaje nieustalony.

13 listopada 2026: dodano ostrzeżenie przed fałszywymi zbiórkami w Krakowie. Rozróżniamy strony podszywające się pod miasto i oficjalne darowizny z komunikatu UMK. Weryfikator zachowuje niepewność przy dowolnej prywatnej zbiórce. Dokument źródłowy pokazujemy jako fragment; nie ustalono pierwszego autora podszywania.

13 listopada 2026: dział Gwiazdy pod lupą rozszerzono do 50 odrębnych weryfikacji. Dodano 49 opracowań, po jednej osobnej ilustracji dla każdego oraz cztery filtry i wyszukiwanie. Rozróżniamy podrobione wypowiedzi i rzeczywiste słowa gwiazd; nie nazywamy osoby kłamcą na podstawie cudzej fałszywki. Czerwony znak oznacza ocenę sprawdzanej treści, nie autentyczność ilustracyjnego portretu. Brak potwierdzenia i mylący kontekst mają osobne oznaczenia.

15 listopada 2026: dodano ostrzeżenie przed fałszywym kontem Anny Korwin-Piotrowskiej na X. Komunikat TK pochodzi z 14 listopada. Ocena dotyczy autentyczności wskazanego konta, nie wszystkich publikowanych przez nie treści. Autor profilu pozostaje nieustalony.

Co oznacza wynik?

  • Prawda lub fałsz: ocena konkretnego zdania w określonym kontekście, oparta na wskazanych źródłach.
  • Mylące: materiał lub część informacji może być prawdziwa, ale podpis albo pominięty kontekst zmienia znaczenie.
  • Niepotwierdzone lub brak rozstrzygnięcia: w tej analizie nie wystarczyło dowodów. Nie oznacza to potwierdzenia ani obalenia zdania.
  • Brak dopasowania w katalogu: lokalna baza nie rozpoznała treści. To nie jest ocena jej prawdziwości.

Źródło musi potwierdzać dokładnie to zdanie

Odróżniamy dokument źródłowy, wypowiedź instytucji, ustalenie redakcji i opinię. Oficjalne dementi jest stanowiskiem jego autora; nie zastępuje automatycznie niezależnego ustalenia wszystkich okoliczności. Dwie kopie tej samej depeszy nie stanowią dwóch niezależnych potwierdzeń. Data wydarzenia, data wpisu, data jego edycji i dzień naszej analizy to różne rzeczy.

Nie ustalamy winy, poglądów, narodowości ani motywacji wyłącznie ze zdjęcia. Konto widoczne na zrzucie nie musi być twórcą obrazu ani pierwszym publikującym. Żart, cytowanie fałszu i podawanie go jako wiadomości wymagają różnych ocen.

Jak liczymy gwiazdki i zapisujemy sprawy

W Tropicielach faktów przypisujemy jedną gwiazdkę za udokumentowany wkład w osobną sprawę. Przy każdej pozycji można otworzyć dowód. Remisy dzielą miejsce, a wycofanie dowodu usuwa punkt. Punkty uczestników wynikają z ich własnych publicznych analiz z wynikiem „Fałsz” i źródłami. Redakcja nie zatwierdza każdej deklaracji.

Dokładnie powtórzona treść po ujednoliceniu liter i odstępów oraz ten sam przetworzony obraz mogą zostać rozpoznane. Parafraza lub zmiana pliku może utworzyć duplikat. Odznaki pokazują aktywność, nie uprawnienia eksperta. Liczba domen nie mierzy ich jakości i niezależności.

Lista społeczności i portfolio pokazuje do 100 zapisów na widok. Rankingi obliczamy z maksymalnie 5000 najnowszych publicznych zapisów, z ostrzeżeniem po osiągnięciu limitu. Starsze prywatne odpowiedzi mogą nadal pozostawać na serwerze. Odświeżenie wymaga nowej analizy i nie jest gwarancją oszczędności tokenów ani stałej aktualności wszystkich wpisów. Zasady przechowywania opisuje strona prywatności.

13 listopada 2026. Wycofaliśmy zestawienie publikujących i rejestr kont. Źródła pozostały przy konkretnych sprawach. Wyróżniliśmy osoby sprawdzające informacje i otworzyliśmy dział Gwiazdy pod lupą.

Istotne zmiany: 13 listopada 2026

Grafiki działów i głośne sprawy: siedem działów otrzymało osobne ilustracje redakcyjne. Na otwarciu strony wyróżniliśmy trzy udokumentowane sprawy archiwalne z odnośnikami do dowodów i całego katalogu. To wybór redakcyjny, bez punktowej oceny skali szkody. Zachowano daty, oceny i źródła poszczególnych weryfikacji. Zdjęcia kontekstowe i ilustracje AI są oznaczone.

Osobne zdjęcie dla każdego artykułu: dodaliśmy 42 fotografie i grafiki na wolnych licencjach. Każda publikacja ma własną ilustrację, autora i źródło. Kontrola plików i pochodzenia wykrywa ponowne przypisania. Usunęliśmy wspólne zdjęcie telefonu i powtarzające się karty na stronie głównej. Zmiana oprawy nie zmienia dat ani wyników weryfikacji.

Korekty opisów z 13 listopada: Bachledka dotyczy fotografii, nie filmu. Nagranie tramwaju pokazuje mężczyznę łamiącego wycieraczki, nie pasażerów. Usunięto nieudokumentowany dosłowny podpis „Warszawa 2024”. Poprawiono karty, dane formularza i opis zdjęcia kontekstowego. Ustalenia dotyczące miejsc i dat pozostają bez zmian.

16 nowych weryfikacji archiwalnych: dodano 9 spraw związanych z Polską i 7 ze świata, m.in. podmieniony dźwięk w filmie o pomocy Caritas, fałszywy napis na PKiN, kopię okładki Dziennika Wschodniego, deepfake Zełenskiego i obrazy rzekomej eksplozji przy Pentagonie. Każda sprawa ma wynik, źródła, datę sprawdzenia, ograniczenia i status pochodzenia. Nie przypisujemy nieustalonego pierwszeństwa. Zbiory Polska i Świat prowadzą do pełnych kart.

Dodano 11 fotografii na wolnych licencjach. Są oznaczone jako kontekst lub archiwum, nie dowody sprawdzanych zdarzeń. Weryfikator otrzymał udokumentowane twierdzenia; zdjęć kontekstowych nie dodano do wzorców rozpoznawania. Materiały opisują obieg z lat 2011–2025, nie dzisiejsze wydarzenia. Starsze daty i korekty zachowano. Nie zwiększono limitów płatnych analiz ani nie zmieniono punktacji rankingów.

Istotne zmiany: 12 listopada 2026

Fałszywy cytat radnego: dodano sprawę Oresta Machowskiego, źródła i odpowiedzi weryfikatora. Pierwszeństwo nieustalone. Portret z urzędowej strony oznaczono jako kontekst.

Film z autobusu podpisany jako materiał z Polski: dodano sprawę nagrania z Jarosławia w Rosji. AFP geolokalizowała film i uzyskała potwierdzenie władz miasta, a Demagog odnalazł wpis z 5 czerwca 2026. Nie przypisujemy narodowości osobie z nagrania i nie nazywamy filmu materiałem AI. Udokumentowany błąd dotyczy lokalizacji oraz podpisu. Dodano wyraźnie oznaczone zdjęcie kontekstowe autobusu miejskiego z Jarosławia.

Rzekomy transport trumien: dodano sprawę obrazu AI i nagrania z 2011 roku używanych we wpisach ze stycznia i lutego 2026. Sprawdzono analizy AFP i Myth Detector, uzupełniono lokalne odpowiedzi oraz źródła. Ocena materiałów nie ustala liczby wszystkich polskich obywateli poległych w Ukrainie ani pierwszego autora obrazu. Dodano licencjonowaną fotografię archiwalną C-130, wyraźnie oznaczoną jako ilustracja.

Rozbudowa zdjęć: dodano 32 fotografii i historycznych ilustracji ze źródłami oraz licencjami. Część katalogowa otrzymała karty ze zdjęciami. Obrazy dodano też do tematów, zbioru o marszu, spraw nierozstrzygniętych i powracających materiałów. Przy uścisku dłoni pokazujemy sprawdzany fotomontaż, a ilustracje kontekstu oznaczamy osobno. Wprowadzono mniejsze pliki do miniatur i opóźnione ładowanie. Wyszukiwanie uwzględnia także identyfikator sprawy, np. „Domostawa”, gdy tytuł zawiera formę „Domostawie”. Zmiana oprawy nie zmienia dat wcześniejszej weryfikacji ani punktacji.

Dodano dwa zestawienia po 10 podmiotów z dowodami punktacji. Rozdzielono je od rankingów społeczności. Przeszukano źródła dotyczące pochodzenia publikacji i ich sprostowań; nie dopisano nieustalonego pierwszeństwa. Uzupełniono zdjęcia przy sprawach, 13 historiach, blogu i wiadomościach. Nowe fotografie mają źródła i licencje; ilustracja nie jest przedstawiana jako dowód zdarzenia. Zmiana oprawy nie zmienia dat ocen wcześniejszych spraw.

Archiwum podzielono na Polskę i świat. Dodano sześć opracowań: kłamstwo katyńskie, prowokację gliwicką, referendum 1946, Cottingley, giganta z Cardiff i fotografię z Loch Ness. Nowe źródła sprawdzono 12 listopada 2026. Daty sprawdzenia starszych historii zachowano. Archiwalne zdjęcia mają podpisy i licencje; współczesnego zdjęcia radiostacji nie przedstawiamy jako zdjęcia wydarzenia z 1939. Dodano lokalne twierdzenia i wyszukiwanie archiwum. Ta rozbudowa nie podnosi limitów płatnych analiz.

Dodaliśmy porównywarkę zdjęć z ćwiczeniem, cztery działy tematyczne i zestawienie publicznych spraw bez rozstrzygnięcia. Karty publicznych wyników można skopiować lub pobrać jako PNG z odnośnikiem do pełnych ustaleń. Powstał poradnik sprawdzania zdjęć z komunikatorów. Sprawdzono działanie nowych widoków, interakcji i odnośników. Ta aktualizacja funkcji nie jest nową weryfikacją wszystkich wcześniejszych spraw i nie zmienia dat ich ustaleń.

Historia korekt: 11 listopada 2026

  • Taras przy kościele św. Barbary: wcześniejszy tytuł błędnie wskazywał taras bazyliki Mariackiej. Poprawiono opis i odpowiedzi lokalnej bazy. Sprawa z historią korekty i źródłami.
  • Wysyłanie materiału do AI: poradnik nieprawidłowo zapewniał ogólnie, że tekst i zdjęcie pozostają na urządzeniu. Dotyczy to tylko porównania lokalnego. Poprawiony poradnik.
  • Licznik katalogu: pokazywał 46 wpisów zamiast 47. Liczby filtrów są teraz obliczane z zawartości katalogu.
  • Podpis użytkownika: odróżniono datę jego deklaracji od daty późniejszej analizy AI. Również ponowna odpowiedź bez rozstrzygnięcia zastępuje wcześniejszy publiczny werdykt.
  • Dostęp do źródeł: lista w dziale News otrzymała klikalne odnośniki. Uzupełniono opisy działania narzędzia, pamięci i rankingów.

W katalogu znajduje się obecnie 252 spraw w części katalogowej oraz 58 rozbudowanych opracowań historycznych. Przegląd objął opisy tych wpisów, banery, poradniki, News, zasady prywatności oraz mechanizm prezentowania wyników społeczności. To nie jest niezależne odtworzenie wszystkich śledztw, laboratoryjne badanie każdego obrazu ani certyfikat bezbłędności. Nie wszystkie pierwotne wpisy społecznościowe są dostępne. Takie braki należy zachować w opisie sprawy.

Sprawa Kanye Westa nadal ma ograniczenia: otrzymaliśmy cztery zrzuty, nie mamy pełnego oryginalnego wpisu, jego opisu, daty i kadru 3/5. Nie potwierdziliśmy udziału rapera w marszu ani emisji obrazu w Republice. Nazwa profilu na zrzutach nie uzasadnia zarzutu świadomego oszustwa. Pełna analiza.

Źródła i licencje zdjęć

Fotografia przypisana do jednego artykułu nie służy za okładkę innego. Pełny rejestr plików, autorów i licencji.

Zdjęcie ilustracyjne pokazuje temat lub miejsce. Nie jest dowodem, że przedstawione zdarzenie miało taki przebieg. Materiał sprawdzany, obraz AI i archiwum mają osobne podpisy. Ilustracji kontekstu nie dodajemy do wzorców automatycznego rozpoznawania zdjęć.

Fotografie pomniejszono i zapisano jako WebP. Miniatury bywają kadrowane. Wersje zdjęć objętych CC BY-SA pozostają na wskazanych licencjach. Autorzy i licencje pozostałych obrazów są podane w odpowiednich artykułach.

Zgłoś nasz błąd

Napisz do oscarminge@gmail.com. Podaj adres sprawy, błędne zdanie i materiał, który pozwala je sprawdzić. Nie przesyłaj haseł ani cudzych danych poufnych. Nie obiecujemy terminu odpowiedzi, którego nie możemy dotrzymać. Istotną korektę opisujemy przy sprawie z datą i powodem zmiany.

Autor, finansowanie i reklama

Pomysłodawcą i sponsorem projektu jest Oskar Minge, a rozwój finansuje minge.studio. Korzystanie z narzędzia jest bezpłatne w podanych limitach. Banery reklamowe są oznaczone osobno. Ich obecność nie jest źródłem potwierdzającym treść analiz. Autor i finansowanie.

Udostępnij
PARTNER REDAKCYJNY FAKE BUSTER

Prawda potrzebuje kontekstu.

PRESSMANIA wspiera FAKE BUSTER wiedzą dziennikarską i zapleczem redakcyjnym.

CZYTAJ PRESSMANIA
minge.studio by Oskar MingeTWÓRCA I SPONSOR FAKE BUSTER

Masz pomysł? Zrealizujmy Twój projekt.

Tworzymy marki i projekty cyfrowe. FAKE BUSTER to jeden z nich.

ZREALIZUJMY TWÓJ PROJEKT