Przejdź do treści
ŹRÓDŁA. KONTEKST. FAKTY.Jak sprawdzamy informacje?
FAKE BUSTER. Powered by minge.studio by Oskar Minge × Pressmania.pl
Zanim uwierzysz, sprawdź.Wiadomości, zdjęcia i nagrania pod lupą.
Sprawdź materiał
Udostępnij
1917 / 1983 / Inscenizowane fotografie

Wróżki z Cottingley: fotografia nie musi przedstawiać prawdziwej sceny

OBRAZY I ŹRÓDŁA

Zobacz fotografie, które miały dowodzić istnienia wróżek

To autentyczne fotografie z historycznej serii mistyfikacji, nie współczesne ilustracje ani rekonstrukcje. W 1917 i 1920 roku dziewczęta ustawiały przed obiektywem wycięte z papieru postacie. Poniżej prezentujemy dwa zachowane ujęcia z 1920 roku.

MATERIAŁ SPRAWDZANY · FOTOGRAFIA Z 1920 ROKU
Historyczna czarno-biała fotografia Frances Griffiths wśród roślin oraz wykonanej z papieru postaci wróżki.Powiększ ↗

Trzecia fotografia z serii Cottingley: Frances Griffiths z figurką wróżki, 26 sierpnia 1920 roku. To reprodukcja analizowanego historycznego zdjęcia, nie ilustracja AI.

Co sprawdzamy: Obok Frances widać postać wróżki. Według dokumentacji Science Museum Group dziewczęta przyznały, że wykorzystywały papierowe wycinanki ustawiane przed obiektywem. To inscenizacja, nie dowód na nadprzyrodzoną postać.

Wykonanie: 26.08.1920. Rok 1920 nie jest datą fotografii z pierwszej serii z 1917 roku.

Fotografia: Elsie Wright. Plik archiwalny: Wikimedia Commons; źródło wskazane przez serwis: Sotheby’s.

Zobacz historyczną fotografię i opis pliku ↗
Sposób wykorzystania materiału

Cytat wizualny do analizy krytycznej konkretnej fotografii. Udostępniono jeden oryginalny kadr w artykule o jego mistyfikacji, z podaniem autora, daty i źródła. Wikimedia Commons wskazuje domenę publiczną w USA, ale zastrzega możliwe ograniczenia w innych krajach; nie przedstawiamy tego pliku jako bezwarunkowo wolnego w Polsce.

DRUGA INSCENIZACJA · FOTOGRAFIA Z 1920 ROKU
Historyczna fotografia Elsie Wright obok ustawionej na gałęzi papierowej postaci wróżki.Powiększ ↗

Czwarta fotografia z serii: Elsie Wright i inscenizowana wróżka. To prawdziwy historyczny materiał, którego treść została przygotowana przed zrobieniem zdjęcia.

Co sprawdzamy: Na obrazie widzimy naturalne otoczenie i figurkę wróżki. Nie należy utożsamiać prawdziwej ekspozycji fotograficznej z prawdziwością sfotografowanego zjawiska.

Wykonanie: sierpień 1920 roku.

Fotografia: Frances Griffiths. Plik: Wikimedia Commons; opis źródłowy wskazuje Sotheby’s.

Sprawdź plik historyczny i informacje o jego prawach ↗
Sposób wykorzystania materiału

Cytat wizualny potrzebny do omówienia oszustwa fotograficznego. Jeden kadr pokazuje mechanizm badanej inscenizacji; nie jest używany jako dekoracja ani w celach reklamowych. Autor i źródło są wskazani. Praw do dalszego rozpowszechniania nie przenosimy na czytelników.

Granice porównania. Pierwsze dwie fotografie serii powstały w 1917 roku; powyższe zdjęcia wykonano w 1920 roku. Nie są one „oryginałami i przeróbkami” tej samej klatki. To dwa odrębne, autentyczne kadry inscenizacji. Pierwszą fotografię z 1917 roku można obejrzeć w katalogu Science Museum Group: https://collection.sciencemuseumgroup.org.uk/objects/co469844/alice-and-the-fairies.

Aktualizacja materiałów wizualnych: · czas polski.

Inscenizowane fotografie

Sprawdzane twierdzenie: Zdjęcia wróżek z Cottingley są dowodem sfotografowania rzeczywistych wróżek.

Science Museum Group opisuje inscenizację z kartonowymi wycinankami oraz przyznanie się autorek do fałszowania obrazów w 1983 roku.

Skąd wzięły się zdjęcia?

Elsie Wright i Frances Griffiths wykonały pierwsze fotografie w 1917 roku. W obieg opowieści zaangażował się później Arthur Conan Doyle. Muzeum przechowuje aparat i dokumentuje historię fotografii.

Co ujawniono?

Science Museum Group wskazuje kartonowe wycinanki i przyznanie się autorek w 1983 roku. Archiwum Uniwersytetu w Leeds opisuje również korespondencję i analizy fotograficzne tej sprawy.

Dlaczego to ważne przy zdjęciach AI?

Obraz może wprowadzać w błąd bez użycia komputera. Zamiast pytać wyłącznie o edycję pliku, sprawdzaj również scenę, pochodzenie i towarzyszące twierdzenie. Nie rozstrzygamy tutaj wszystkich opowieści o zjawiskach nadprzyrodzonych.

Mechanizm: prawdziwe zdjęcie sztucznej sceny

Autentyczny aparat i brak cyfrowej edycji nie gwarantują prawdziwości pokazanego zdarzenia.

Historia opracowania: pierwsza publikacja 12 listopada 2026. Wcześniejsze wydarzenia opisujemy na podstawie podlinkowanych dokumentów. Nie dodano wzorca automatycznej identyfikacji fotografii.

Źródła i dalsza lektura

Wróć do właściwego działu historii

Przeczytaj także

Czego uczą historyczne mistyfikacje?
PARTNER REDAKCYJNY FAKE BUSTER

Prawda potrzebuje kontekstu.

PRESSMANIA wspiera FAKE BUSTER wiedzą dziennikarską i zapleczem redakcyjnym.

CZYTAJ PRESSMANIA
minge.studio by Oskar MingeTWÓRCA I SPONSOR FAKE BUSTER

Masz pomysł? Zrealizujmy Twój projekt.

Tworzymy marki i projekty cyfrowe. FAKE BUSTER to jeden z nich.

ZREALIZUJMY TWÓJ PROJEKT