Przejdź do treści
ŹRÓDŁA. KONTEKST. FAKTY.Jak sprawdzamy informacje?
FAKE BUSTER. Powered by minge.studio by Oskar Minge × Pressmania.pl
Zanim uwierzysz, sprawdź.Wiadomości, zdjęcia i nagrania pod lupą.
Sprawdź materiał
Udostępnij

NEWS / Historia i mistyfikacje

Helikopter i okręt podwodny w starożytnym Egipcie? Relief z Abydos ma inne wyjaśnienie

„Narysowali to, ponieważ to widzieli” – przekonuje napis na krążącej w sieci grafice. Pod współczesnym samolotem, śmigłowcem i okrętem podwodnym widać relief datowany w memie na 1279 r. p.n.e. Sam relief w Abydos istnieje, jednak skojarzenie jego kształtów z dzisiejszymi maszynami nie oznacza, że Egipcjanie je znali. W tej sprawie rozdzielamy autentyczny zabytek od interpretacji rozpowszechnianej w mediach społecznościowych.

OBRAZY I ŹRÓDŁA

Co udostępniono i co naprawdę znajduje się na ścianie świątyni?

Po lewej mamy przesłany kolaż sugerujący starożytną technologię. Drugi materiał to autentyczna fotografia reliefu z Abydos, bez dopasowywania do niego współczesnych maszyn.

PRZESŁANY MEM · TEZA O TECHNOLOGII
Kolaż z samolotem, śmigłowcem, okrętem podwodnym i zbliżeniem egipskich hieroglifów oraz napisem They drew it because they saw it.Powiększ ↗

Kolaż przekazany redakcji 20.11.2026. Autor grafiki i pierwotny czas publikacji nieustaleni. Czerwoną obwódką zaznaczono kształty porównywane z pojazdami.

Co sprawdzamy: Główny argument kolażu jest podobieństwem sylwetek. Nie przedstawia transliteracji ani historii ponownego wykucia hieroglifów.

Przekazano: 20.11.2026. Nie ustalono dnia pierwszego obiegu kolażu.

Autor memu nieustalony; materiał dostarczony przez czytelnika FAKE BUSTER.

Fotografia prawdziwego reliefu do porównania (nie źródło memu) ↗
Sposób wykorzystania materiału

Cytat wizualny omawianej manipulującej interpretacji. Cytat wizualny wykorzystany do analizy krytycznej konkretnego, przesłanego materiału. Prawa do oryginalnego posta i jego elementów pozostają przy ich uprawnionych; nie udzielamy licencji na dalsze wykorzystanie.

PRAWDZIWY ZABYTEK · FOTOGRAFIA Z 2009 ROKU
Fotografia autentycznego kamiennego reliefu w Abydos z hieroglifami i śladami nałożenia inskrypcji.Powiększ ↗

Świątynia Setiego I w Abydos. Fotografia reliefu z lipca 2009 roku przedstawia rzeczywisty fragment inskrypcji wraz z otaczającymi go znakami.

Co sprawdzamy: Sąsiadujące i zachodzące na siebie hieroglify nie układają się w ilustrację techniczną. To fragmenty królewskiej tytulatury z dwóch warstw.

Fotografia: lipiec 2009. Dawne warstwy rzeźby: czasy Setiego I i Ramzesa II.

Olek95 / Wikimedia Commons, „Hieroglif z Abydos.jpg”.

Otwórz oryginalny plik Wikimedia Commons ↗
Sposób wykorzystania materiału

Domena publiczna według dokumentacji Wikimedia Commons. Fotografia własna autora Olek95 została udostępniona w domenie publicznej, jej źródło i nazwa pliku są wskazane.

Granice porównania. Nie ma ścieżki prowadzącej do najwcześniejszego posta z memem, dlatego nie datujemy jego pierwszego rozpowszechnienia. Porównujemy realny relief z interpretacją, nie próbujemy odtwarzać wyglądu oryginalnej malatury generatorami.

Aktualizacja materiałów wizualnych: · czas polski.

Co właściwie pokazuje materiał udostępniony FAKE BUSTER?

Otrzymaliśmy kolaż z trzema współczesnymi maszynami i fotografią fragmentu inskrypcji. Czerwone owale zaznaczają znaki przypominające sylwetki śmigłowca, samolotu i okrętu podwodnego. To argument przez wizualne podobieństwo, bez tłumaczenia hieroglifów, dokumentacji wykopalisk ani historii opracowania inskrypcji.

W artykule prezentujemy obok siebie sam mem oraz osobną fotografię prawdziwego kamiennego reliefu ze świątyni Setiego I w Abydos, wykonaną w lipcu 2009 r. Kadr muzealno-archiwalny pozwala dostrzec sąsiednie hieroglify, których mem nie tłumaczy. Data „1279 BC” na kolażu nie jest datą wykonania jednej kompletnej sceny przedstawiającej maszyny.

Dwie inskrypcje, jeden fragment kamienia

Pierwszą warstwę tekstu wykonano w czasach Setiego I, faraona XIX dynastii. Po nim Ramzes II umieścił na fragmencie monumentu własne tytuły. Starsze hieroglify zostały częściowo wypełnione zaprawą i przykryte późniejszą rzeźbą, a erozja sprawiła, że dziś fragmenty obu zapisów widać równocześnie. Taki nakładający się zapis nazywa się palimpsestem.

Badacze rozpoznają tam części tytulatury królewskiej, a nie nazwy maszyn. Element przypominający śmigłowiec jest wynikiem przecięcia znaków należących do odrębnych warstw. Egypt Museum i opracowania egiptologiczne opisują właśnie ten mechanizm.

Dlaczego oko widzi „nowoczesne pojazdy”?

To przykład pareidolii: umysł dopasowuje znajome kształty do niejednoznacznego obrazu. Kiedy wcześniej zobaczymy śmigłowiec i okręt podwodny, łatwiej zauważyć podobne sylwetki w uszkodzonej inskrypcji. Rozpoznanie kształtu nie jest jednak odczytaniem znaczenia hieroglifu.

Nie ma w przedstawionym materiale źródła potwierdzającego starożytny samolot, łódź podwodną ani śmigłowiec. Aby udowodnić tak sensacyjną tezę, należałoby przedstawić spójne świadectwa techniczne, archeologiczne i językowe, a nie jedną podobną sylwetkę.

Werdykt i granice weryfikacji

FAKT: relief w Abydos jest autentyczny. FAŁSZYWA INTERPRETACJA: podpis, że Egipcjanie narysowali współczesne maszyny, bo je widzieli. Źródła historyczne wskazują na wtórne wykucie królewskich inskrypcji, nie na technologię lotniczą sprzed trzech tysięcy lat.

To opracowanie archiwalnego zabytku, przygotowane 20 listopada 2026 r. Nie przedstawiamy inskrypcji jako nowego odkrycia z tego dnia. Nie ustaliliśmy pierwotnego autora przesłanego kolażu ani daty jego pierwszej publikacji.

Źródła i daty

  1. Egypt Museum, „Helicopter Hieroglyphs”, opis inskrypcji Setiego I i Ramzesa II, odczyt 20.11.2026
  2. Wikimedia Commons: „Hieroglif z Abydos.jpg”, fotografia Olek95 z lipca 2009, domena publiczna
  3. Metropolitan Museum of Art: inskrypcje z czasów Setiego I i kontekst Abydos, katalog muzealny
  4. Roberson, „Anatomy of a Palimpsest”, KMT 27, 2016; cytowany w bibliografii opracowania inskrypcji
Wszystkie wpisy News
PARTNER REDAKCYJNY FAKE BUSTER

Prawda potrzebuje kontekstu.

PRESSMANIA wspiera FAKE BUSTER wiedzą dziennikarską i zapleczem redakcyjnym.

CZYTAJ PRESSMANIA
minge.studio by Oskar MingeTWÓRCA I SPONSOR FAKE BUSTER

Masz pomysł? Zrealizujmy Twój projekt.

Tworzymy marki i projekty cyfrowe. FAKE BUSTER to jeden z nich.

ZREALIZUJMY TWÓJ PROJEKT